Buu Dien DakLak Bluestar
THÔNG BÁO


HyperLink

Số lượt truy cập: 830769

Y TẾ TƯ NHÂN VIỆT NAM
Y TẾ TƯ NHÂN TPHCM
Tổng Hội Y Học
Tổng Hội Y Học
Tổng Hội Y Học
Tổng Hội Y Học
Y Tế Cộng Đồng
Tin tức & Sự kiện
3/27/2009 9:59:03 PM
CÂY MÓC MÈO, THẦN DƯỢC TRỊ UNG BƯỚU?

 Chúng tôi trích đăng bài viết của TS Nguyễn Thướng về cây Móc Mèo để quý độc giả tham khảo


CÂY MÓC MÈO, THẦN DƯỢC TRỊ UNG BƯỚU?

TS. Nguyễn Thướng

Báo Khánh Hòa Chủ nhật ngày 7-10-2007 có phóng sự về chuyện ở huyện Ninh Hòa tỉnh Khánh Hòa  có những người mắc bệnh ung bướu dùng hạt cây móc mèo để điều trị,  đoạn dưới bài báo có ghi tên của tôi. Sau đó, nhiều người có hỏi tôi nhiều vấn đề xung quanh “hạt móc mèo”, nhưng cách hỏi của họ cho tôi thấy rằng họ nghĩ tôi là tác giả của bài phóng sự nói trên.

Sự thật, tác giả đó là ông Hoàng Triều (H.T.), phóng viên của báo Khánh Hoà. Theo ông H.T., những người dùng hạt móc mèo để chữa bệnh mà ông được tiếp xúc đều đánh giá cao về loại hạt này (xin mời xem Báo Khánh Hoà ra ngày 07/10/2007). Chiều ngày 05/10/2007, ông H.T. có đem đến văn phòng Tỉnh Hội cho tôi xem 4 hạt mà ông đã thu thập được tại Ninh Hòa và trao đổi cùng tôi về chuyên môn dược học  hạt móc mèo. Liền sau đó là ngaøy 07/10/2007, trên báo Khánh Hoà có bài phóng sự nói trên, đoạn dưới có ghi tên tôi với nhan đề:”Thận trọng khi dùng hạt móc mèo” chính là do ông H.T. ghi tóm tắt lại nội dung ý kiến của tôi đã trao đổi cùng ông. Tôi rất hoan nghênh nhà báo H.T. vì ông rất tâm huyết với cây thuốc Việt Nam, phát hiện vấn đề, muốn giới thiệu ra cho mọi người và nhất là những nhà chuyên môn quan tâm đến 1 cây thuốc địa phương mà hiện tại nhân dân đang tự phát sử dụng như 1 phong trào, ông đã viết “ Giá như người Việt Nam đừng ngủ quên trên núi thuốc”!

Có lẽ vì khuôn khổ bài báo hạn chế nên ông H.T. đã phải lược ghi quá tóm tắt những nội dung tôi đã trao đổi cùng ông, nay tôi viết lại cho rõ thêm về các ý chính tôi đã cung cấp cho ông H.T.: 1/ Xác định có phải cây móc mèo? 2/ Hột móc mèo trong y học dân gian, 3/ Các nghiên cứu ở nước ngoài về cây móc mèo và 4/ Phải thận trọng khi dùng thuốc.

1. Xác định có phải cây móc mèo hay không?

Chỉ với 4 hạt ông H.T. đem đến thì tôi chưa thể xác định đó là hạt của cây gì, vì để xác định chính xác 1 cây gì thì cần phải làm theo 1 qui trình khoa học do 1 co quan chuyên trách có đầy đủ điều kiện thực hiện. Phải đối chiếu các quan sát về hình thái thực vật như rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt …với những mô tả trong các tài liệu chính thống; phải phân tích vi phẫu cấu tạo bên trong các mô thực vật, hình dạng tế bào; làm các phản ứng hóa thực vật, kiểm nghiệm sinh học v.v… Sơ bộ nhận xét 4 hạt mà ông H.T. đem đến thì chúng là những khối dẹt không đều, không có dạng gần như hình cầu hoặc hình trụ 2 đầu tròn như trong m?t s? tài liệu đã ghi.

Thực ra, có nhiều cây cùng được gọi là “Móc mèo”:

-       Caesalpinia minax Hance, thuộc họ Vang (Caesalpiniaceae): Móc mèo, vuốt hùm, móc diều, trần sa lực…  là cây đã được sử dụng trong y học cổ truyền Việt Nam và Trung Quốc. Đó là loại cây nhỏ, mọc thành bụi. Thân cành có nhiều gai và lông tơ ngắn có màu vàng. Lá kép 2 lần hình lông chim chẵn, lá chét hình trái soan, màu lục nhạt, có lông rất nhỏ ?  mặt trên, cuống lá có gai và lông màu vàng. Hoa màu vàng nhạt, mọc thành chùm ở đầu cành. Quả hơi dẹt, phủ đầy gai, hạt gần như hình cầu, rất rắn. Mùa hoa, quả t? tháng 2 đến tháng 5.

-       Caesalpinia nhatrangense (Gagnep.) J. E. Vidal, 1980, thuộc họ Đậu (Fabaceae): Dây móc mèo, Gai tàu. Là loại thân leo. Cây này đã được đưa vào sách đỏ Việt Nam, m?c d? b? de do? b?c T, cĩ giá tr? nhu 1 ngu?n gen quí hi?m, cĩ th? tr?ng làm c?nh vì hoa d?p, th?y cĩ ? núi Hịn Hèo huy?n Ninh Hồ và xã Su?i Cát nay thu?c huy?n Cam Lâm t?nh Khánh Hồ.

-       Mimosa pigra L. , thu?c h? Trinh n? (Mimosaceae): Móc mèo Mỹ, Cây Mai dương, Trinh nữ trâu, Trinh nữ Tây… Đây là cây có quan hệ thân thuộc với cây Trinh nữ hay Xấu hổ, hay Mắc cỡ (Mimosa  pudica L.), khá phổ biến ở Việt Nam. Móc mèo Mỹ chỉ khác cây Trinh nữ là nó thuộc loại cây bụi cao đến 3-4 mét, thân và cành có gai nhọn, cứng. Hi?n nay cây này dang tr? thành m?t lồi c? d?i, xâm chi?m d?t nơng nghi?p, l?p d?y các kênh muong, h? ao, h? ch?a nu?c ? các nu?c thu?c Châu úc, Châu Phi và  Châu á, c?n ph?i tiêu di?t.

2/ Hột móc mèo trong y học dân gian:

            Đó là hạt của cây Caesalpinia minax Hance. Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường, nghịch ngợm, chắc nhiều người lớn bây giờ còn nhớ kỉ niệm lấy hột móc mèo (hay mắc mèo, hột mắc mèo ma, hột sạc) cà cho nóng, dí vào da bạn! Hoặc lấy hột đốt ra tro, tán bột, lén rắc lên ghế cô giáo, ngứa lắm!

- Ở Trung quốc, hạt móc mèo này (Caesalpinia minax Hance) gọi là “ku-shi-lian”, là một vị thuốc dân gian trị cảm lạnh thông thường, sốt và kiết lỵ (J. Chem. Soc., Perkin Trans. 1, 2001, 2920–2923).

- Nhân dân ta dùng rễ cây này, sắc hay ngâm rượu uống chữa đau nhức, mất ngủ. Rễ và hạt còn dùng ngâm rượu, ngậm trị đau và sâu răng.

- Sách “Nam dược thần hiệu” của Thiền sư Tuệ Tĩnh, Quyển IV phần các bệnh có đau, Mục V. Hoắc loạn (phát bệnh trong bụng quặn đau, nóng lắm và rét dữ, đau đầu chóng mặt, hoặc tả mà không thổ, hoặc thổ mà không tả… ). Đoạn 1. Kinh trị hoắc loạn quá nặng, tay chân giá lạnh, đã chết ngất nhưng trong tim còn ấm, có ghi: “Cây vuốt hùm: lấy 1 hạt ở trong quả, đốt tồn tính, tán bột, hoà vào nước mà uống, khỏi ngay”. 

3/ Các nghiên cứu ở nước ngoài về cây móc mèo

- Năm 2006, nhóm các nhà nghiên cứu LI Dong  Mei, LEI MA, LIU Guang – Ming, HU Li – Hong đã phân lập các chất cassane diterpene – lactones trong hạt móc mèo.

- Từ năm 2001, nhóm của Ren-Wang Jiang (Hồng Kông) đã chiết xuất từ hạt Móc mèo chất Furanoditerpenoid lactones, và xác định chất này có tính kháng vi rút RSV (Respiratory syncytial virus), một vi-rút gây bệnh đường hô hấp.

- Chưa thấy có báo cáo khoa học nào về tác dụng trị ung bướu của hạt móc mèo.

4/ Phải thận trong khi dùng thuốc

            Tuy hạt móc mèo đã được dân gian dùng làm thuốc từ lâu đời, nhưng vẫn có thông tin về ngộ độc khi ăn phải hoa, ngọn của cây. Chính màu sắc của hoa, vị ngòn ngọt chua chua của ngọn đã quyến rũ các cháu đi chăn trâu, chăn bò hay rủ nhau hái hoa, ngọn nếm thử. Sau khi ăn vài tiếng đồng hồ, có cảm giác nôn nao khó chịu, đau bụng, buồn nôn rồi đi vào hôn mê, dần dần xuất huyết. Dấu hiệu thường gặp là xuất huyết hố mắt và củng mạc mắt. Làm xét nghiệm về chức năng gan thấy tế bào gan bị huỷ hoại rất nặng, nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong (http://www.chicklub.com).

            Nguyên tắc dùng thuốc là phải thận trọng. Không dùng một loại thuốc gì đó nếu chưa biết rõ tác dụng của nó, những tác dụng phụ không mong mốn, nhất là những tác dụng độc. Vậy, chúng ta hãy thận trọng khi dùng hạt móc mèo để trị bệnh ung bướu như câu chuyện trên đây. Tôi hy vọng rồi đây khoa học sẽ làm rõ.

 

 






COPYRIGHT@TƯ VẤN SỨC KHỎE - HỘI HÀNH NGHỀ Y TẾ TƯ NHÂN - KHÁNH HÒA 
Số lượt truy cập: 830769