Buu Dien DakLak Bluestar
THÔNG BÁO


HyperLink

Số lượt truy cập: 14945

Y T? TU NHÂN VI?T NAM
Y T? TU NHÂN TPHCM
T?ng H?i Y H?c
T?ng H?i Y H?c
T?ng H?i Y H?c
T?ng H?i Y H?c
Y T? C?ng Ð?ng
Tin t?c & S? ki?n
12/21/2017 9:43:38 AM
LOÃNG XƯƠNG: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

 Loãng xương là hiện tượng tăng phần xốp của xương do giảm số lượng chất nền xương (bone matrix), giảm trọng lượng của một đơn vị thể tích xương, là hậu quả của việc suy giảm các khung protein và lượng calci gắn với các khung này.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chẩn đoán loãng xương khi mật độ xương theo chỉ số T-score đo bằng phương pháp DEXA (Dualenergy X-ray absorptiometry): DEXA ≤ 2,5.


 I- NGUYÊN NHÂN

Bình thườn, trong bộ xương liên tục xãy ra hai quá trình: mô hình (modelling) và tái mô hình (remodelling). Hai quá trình này xảy ra với những cơ chế riêng biệt để biệt hóa các nhóm tế bào xương giúp đạt được sự tạo thành xương và / hoặc làm mới xương. Quá trình tái mô hình diễn ra liên tục (suốt đời). Khoảng 25% lượng xương xốp và 5% lượng xương đặc có thể được thay đổi trong vòng một năm. Estrogen và testosterone là hai hormones đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn tạo xương. Tác động của estrogen đến xương là qua thụ thể estrogen (estrogen receptor, ER). Ảnh hưởng của estrogen đến quá trình tái mô hình là làm giảm lượng tế bào và giảm hoạt động của tế bào hủy xương (osteoclast). Estrogen còn tác động đến sự phát sinh và hình thành các enzym và protein qua những cơ chế phức tạp. Ngay thời điểm hay sau thời kỳ mãn kinh, estrogen bị suy giảm, và hệ quả là mật độ xương cũng suy giảm nhanh chóng, nhất là trong 5 năm đầu sau mãn kinh.

Loãng xương là hậu quả của sự phá vỡ cân bằng bình thường giữa 2 quá trình tạo xương và hủy xương: quá trình tạo xương suy giảm trong khi quá trình hủy xương bình thường. Cơ chế cơ bản trong tất cả các trường hợp loãng xương là sự mất cân bằng giữa tạo xương và hủy xương.

Xương được hủy bởi các tế bào tế bào hủy xương (osteoclast), xương mới được tạo bởi các tế bào tạo xương (osteoblast). Sự suy giảm Oestrogene ở phụ nữ mãn kinh, giảm Androgene ở đàn ông mãn dục kích hoạt các tế bào hủy xương khiến cho tốc độ hủy xương gia tăng cao hơn tạo xương khiến khung xương ngày càng  thưa, dẫn đến loãng xương. Đây là nguyên nhân gây loãng xương quan trọng nhất ở phụ nữ mãn kinh.

Ngoài estrogen, sự thiếu hụt canxi và vitamin D có ảnh hưởng trực tiếp đến sự tạo xương. Tuy nhiên sự thiếu hụt này chỉ xẫy ra trong một số trường hợp đặc biệt như ở phụ nữ cho con bú, trường hợp bị rối loạn điện giải kéo dài, bị bệnh tiểu đường, đái tháo nhạt, tăng tiết hormone tuyến cận giáp (parathyroid), ở những nơi thiếu ánh nắng trong thời gian dài, ở người bị bướu vỏ thượng thận. Dinh dưỡng thiếu: calci, phospho, magne, albumin dạng keo, acid amin, và các nguyên tố vi lượng thiếu cũng góp phần gây loãng xương. Những nguyên nhân này ngày nay hiếm gặp. Suy giảm miễn dịch: cũng góp phần gây chứng loãng xương.

II- CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA BỆNH LOÃNG XƯƠNG:

            Bệnh loãng xương sẽ trở nên nặng nề hơn, sớm hơn, nhiều biến chứng hơn… nếu người bệnh có thêm một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ dưới đây :

1. Kém phát triển thể chất từ khi còn nhỏ, đặc biệt là Còi xương, Suy dinh dưỡng, chế độ ăn thiếu Protid, thiếu Calci hoặc tỷ lệ Calci/Phospho trong chế độ ăn không hợp lý, thiếu vitamin D hoặc cơ thể không hấp thu được vitamin D… khiến cho khối lượng khoáng chất đỉnh của xương ở tuổi trưởng thành thấp. Đây được coi là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của bệnh loãng xương.

2. Ít hoạt động thể lực (hoạt động thể lực thường xuyên sẽ giúp cho cơ thể đạt được khối lượng xương cao nhất lúc trưởng thành), ít hoạt động ngoài trời (thiếu tiền vitamin D nên ảnh hưởng tới việc hấp thu calci).

3. Sinh đẻ nhiều lần, nuôi con bằng sữa mẹ mà không ăn uống đủ chất đặc biệt là Protid cà Calci để bù đắp lại.

4. Bị các bệnh mãn tính đường tiêu hoá (dạ dầy, ruột…) làm hạn chế hấp thu calci, vitamin D, protid…

5. Có thói quen sử dụng nhiều rượu, bia, cà phê, thuốc lá… làm tăng thải calci qua đường thận và giảm hấp thu calci ở đường tiêu hóa.

6. Thiểu năng các tuyến sinh dục nam và nữ (suy buồng trứng sớm, mãn kinh sớm, cắt buồng trứng, thiểu năng tinh hoàn…).

7. Bất động lâu ngày do bệnh tật (chấn thương cột sống), do nghề nghiệp (những người du hành vũ trụ khi tàu vũ trụ đi ra ngoài không gian) khiến các tế bào huỷ xương tăng hoạt tính.

8. Bị các bệnh nội tiết: cường tuyến giáp, cường tuyến cận giáp, cường tuyến vỏ cường thận, tiểu đường…

9. Bị bệnh suy thận mãn hoặc phải chạy thận nhân tạo dài ngày gây rối loạn chuyển hóa và mất calci qua đường tiết niệu.

10. Mắc các bệnh xương khớp mãn tính khác, đặc biệt là Viêm khớp dạng thấp và Thoái hoá khớp

11. Phải sử dụng dài hạn một số thuốc: chống động kinh (Dihydan), thuốc chữa bệnh tiểu đường (Insulin), thuốc chống đông (Heparin) và đặc biệt là các thuốc kháng viêm nhóm Cortiosteroid (cortiosteroid một mặt ức chế trực tiếp quá trình tạo xương, mặt khác làm giảm hấp thu calci ở ruột, tăng bài xuất calcỉ ở thận và làm tăng quá trình huỷ xương).

III- TRIỆU CHỨNG:

1- Lâm sàng

Những biểu hiện lâm sàng của loãng xương chỉ xuất hiện khi trọng lượng xương giảm trên 30%. Sự xuất hiện từ từ tự nhiên hoặc sau một chấn thương, đôi khi tình cờ chụp X quang mà thấy.

- Đau và hạn chế vận động cột sống, cánh chậu, bả vai. Triệu chứng tái phát từng đợt, thường sau khi vận động nhiều, chấn thương nhẹ, thay đổi thời tiết.

- Cột sống giảm dần chiều cao, biến dạng đường cong sinh lý dẫn đến gù vùng lưng hay thắt lưng, chiều cao cơ thể giảm đi rõ rệt so với khi còn trẻ tuổi. Xương dễ gẫy, đôi khi chỉ một chấn thương nhẹ cũng làm gẫy cổ xương đùi, gẫy đầu dưới xương quay, gẫy lún đốt sống.

2. Cận lâm sàng

            - Chụp X quang xương (Cột sống và các xương): Xương giảm tỷ trọng, tăng sáng hơn bình thường; hình ảnh lún đốt sống…

- Đo khối lượng xương BMD bằng nhiều phương pháp DEXA cho kết quả: chỉ số T-score: DEXA ≤ 2,5

Trên đây là những điều kinh điển mà mọi BS đều được học về Loãng Xương.

Tuy nhiên những kiến thức đó ngày nay đã bị bóp méo bởi các hãng sản xuất thuốc, thực phẩm, có sự hổ trợ - vô tình hay cố ý – của một số BS, DS … dẫn đến những hiểu biết và điều trị sai lầm không những không mang lại lợi ích cho người bệnh, cho cộng đồng mà ngược lại làm tốn kém và trong một số trường hợp gây  nguy hiểm cho bệnh nhân.

Ngày nay các phụ nữ đến tuổi tiền mãn kinh hay đã mãn kinh thường được một số BS khuyên nên đi “đo loãng xương”. Dĩ nhiên kết quả là có loãng xương, nhiều hay ít. Và lập tức tùy theo nặng nhẹ, bác sĩ sẽ kê toa: calcium vitamin D, hay thuốc nhóm Bisphosphonate (Fosamax, Bonefost,Didronel, Didrocal, Actonel…) hoặc các loại thuốc khác. Uống liên tục trong một thời gian nhiều năm liền, sau đó thì thẩm định lại. Ngoài ra họ sẽ được tư vấn nên dùng các loại sữa chứa nhiều Calcium (mà các hãng sữa quảng cáo nhan nhãn hàng ngày).

"Hằng chục triệu người đã bị các tập đoàn, gồm có giới bác sĩ, tài phiệt về kỹ nghệ dược phẩm, kỹ nghệ thực phẩm, kỹ nghệ sản xuất máy quang tuyến X nhét vào đầu ý niệm trên. Phải chăng đây là một âm mưu vì quyền lợi hay vì mù quáng mà các bác sĩ và những nhà khảo cứu tài ba đã phục vụ quyền lợi của các đại đại tài phiệt quốc tế mà mục tiêu chính của giới nầy là bán sản phẩm với một giá vô cùng đắt nhưng trị liệu không có kết quả và tạo nguy hiểm cho cả thế hệ đang bước vào tuổi già !

Loãng xương là một tình trạng sinh lý chớ không phải là một bệnh. Loãng xương thật ra chỉ là một yếu tố nguy cơ (facteur de risque) mà thôi, nhưng không phải là yếu tố quan trọng nhất gây gãy xương”. (Thierry Souccar)

“Mặc dù có nhiều khám phá gần đây, loãng xương vẫn còn được đa số bác sĩ và dược sĩ xem như là một thứ bệnh có thể kéo theo nhiều biến chứng, như gãy xương và dứt khoác nó phải được chữa trị bằng thuốc nhóm biphosphonates như Fosamax. Ngoài thuốc ra, người ta còn khuyên bệnh nhân phải uống thêm calcium (1500mg/ngày) kèm theo vitamin D (800 UI)". (Jean-Yves Dionne)

Ở thời đại mà sức mạnh của đồng tiền và quảng cáo có thể làm sai lệch sự thật, có thể biến con người thành những con cừu, mọi người cần tỉnh táo nhận định đâu là lời nói thật, đâu là lời nói theo “đơn đặt hàng” để tự cứu mình.

IV- ĐIỀU TRỊ:

Do loãng xương là một diễn biến sinh lý của cơ thể theo tuổi nên không có một phương pháp điều trị nào được khuyến cáo. Người ta chỉ điều trị các biến chứng của loãng xương như: giảm đau, phòng ngừa gẫy xương, vận động, ăn uống đủ chất, vitamine, calci …

Các thuốc nhóm Biphosphonates:

- Nhóm Non-nitrogenous containing: Etidronate (Didronel), Clodronate (Bonefos, Loron) Tiludronate

- Nhóm Non-nitrogenous containing: Pamidronate (APD, Aredia), Neridronate (Nerixia), OlpadronateAlendronate (Fosamax), Ibandronate (Boniva), Risedronate (Actonel), Zoledronate (Zometa, Aclasta).

 là các thuốc điều trị đau xương do các nguyên nhân như loãng xương nặng, ung thư di căn ở xương... không phải là thuốc điều trị loãng xương. Cần thận trọng vì khi được sử dụng dài ngày, nó có thể gây ra các biến chứng như loét dạ dày, thực quản, đau cơ, đau khớp, đau xương nặng. Hoại tử xương hàm, gãy xương đùi không điển hình đã được báo cáo. Cần ngưng sử dụng thuốc nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng. Ngoài ra Biphosphonates cũng làm xương đặc lại, do thay các tế bào xương bằng các chất trơ (như ciment), biến một xương sống thành xương chết, rất nặng và dễ gẫy. Khi bị gẫy hay vỡ, xương ấy rất dễ bị hoại tử và lâu hoặc không lành.

Đề phòng gẫy xương ở người lớn tuổi bị loãng xương, điều quan trọng nhất là tránh khiêng vác đồ vật nặng và tránh té ngã, nhất là đối với lớp các ông các bà trên70 tuổi, vận động, ăn uống đầy đủ chất. Những người này cần đi khám bác sĩ theo định kỳ. Nên chọn BS có lương tâm và có kiến thức được cập nhật.

BS cần hiểu rõ tác dụng, độc tính cũng như tác dụng có hại của các thuốc, cân nhắc kỹ từng trường hợp khi sử dụng để tránh gây thiệt hại cho bệnh nhân, không nhắm mắt nghe theo quảng cáo của các nhà sản xuất mà vô tình tiếp tay với họ làm hại BN.

BS Nguyễn Ngọc Hiền

*******************

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1-    Huyền thoại về vấn đề loãng xương (Le Mythe de l’ostéoporose))
http://www.lanutrition.fr/bien-dans-sa-sante/les-maladies/osteoporose/le-mythe-de-losteoporose-introduction-du-livre-de-thierry-souccar.html

2-    Huyền thoại về vấn đề loãng xương – tái bản (The Myth of Osteoporosis–revised edition). June 1, 2011 by Gillian Sanson. http://gilliansanson.wordpress.com/

3-    Gillian Sanson - New osteoporis diagnostic guidelines: a minefield to negotiate

4-    Một bộ xương chắc bất luận tuổi tác (S.O.S.os, Des os solides à tout âge). Jean-Yves Dionne. http://www.infonaturel.ca/Menus/GuideAchats/guide_sosos.aspx

5-    Adverse Effects of Bisphosphonates: Implications for Osteoporosis Management. Kurt A. Kennel, MD and Matthew T. Drake, Mayo Clin Proc. 2009 Jul; 84(7): 632–638.

flexibest benh dau lung dau xuong khop thoai hoa khop goi thoat vi dia dem dau khop goi chua ung thu chua dot quy chua dot quy chua yeu sinh ly nam ngoc cau nam lim xanh sam ngoc linh






COPYRIGHT@TƯ VẤN SỨC KHỎE - HỘI HÀNH NGHỀ Y TẾ TƯ NHÂN - KHÁNH HÒA 
Số lượt truy cập: 14945